Functionaliteit en een disfunctionele stoel

Het bouwen van deze Hidden Chair is een ingewikkeld klusje. Het is dan ook geen rechttoe-rechtaan stoel. Uit een bepaald standpunt denk je precies te weten hoe de stoel in elkaar zit, maar als je er omheen loopt lijkt de stoel totaal uit zijn verband gerukt. De video hieronder laat zien hoe de illusie werkt. Hidden Chair houdt je voor de gek.

Vormgeving

De stoel waar je nu op zit, maar ook veel andere spullen om je heen zijn bedacht door vormgevers.

Er zijn modeontwerpers, maar ook grafisch vormgevers. Zij zijn de makers van bijvoorbeeld flyers, de buitenkant van een boek en filmposters. En dan heb je ook nog productontwerpers. Zij houden zich bezig met het vormgeven van bijvoorbeeld je telefoon, je scooter of de kaasschaaf die je vanochtend hebt gebruikt.

Vraag 1

Noem nog 20 andere dingen in je omgeving die zijn vormgegeven.

     
     
     
     

Je weet nu dat je omgeving is vormgegeven. Maar besef je ook dat jij deel uitmaakt van die omgeving?

Er zijn vast momenten waarop je je afvraagt waarom iets is zoals het is. Waarom struikel je altijd over dat zelfde stoepje? Waarom valt dat ene kopje steeds om?

Denk je dan: dat moet toch anders kunnen?

Vaak begint een ontwerpopdracht met zo’n vraag.

Met behulp van vormgeving en vormgevers zijn dit soort vragen te beantwoorden.

Een kopje dat steeds omvalt is slecht vormgegeven: er is niet goed nagedacht over stevigheid en gewicht.

Vraag 2

Noem vijf dingen in je omgeving die slecht zijn vormgegeven. Leg voor elk voorbeeld uit waarom het slecht vormgegeven is.

  
  
  
  
  

Functionaliteit

Een ontwerp dat in materiaalgebruik, vorm, formaat, kleur, goed past bij waar het voor gebruikt zal worden, noemen we functioneel.

Functioneel betekent: de vormgeving past bij de functie.

Als het over gebruiksvoorwerpen gaat is functionaliteit heel belangrijk: een terrasstoel moet lekker zitten, niet te veel plek innemen, makkelijk stapelbaar zijn en niet te zwaar, tegen regen en zon kunnen, stevig zijn en zeker 100 kilo kunnen dragen en liefst ook niet te duur zijn!

Vraag 3

Leg uit welke van de twee onderstaande terrasstoelen jou functioneler lijkt. Leg uit waarom!

Stoel 1 kunststof imitatie riet, 1,3 kilo stoel 2 weerbestendig hout, 5.3 kilo

Stoel:Omdat,      

Vraag 4

Een tandartsstoel moet ook functioneel zijn.

Leg uit aan welke voorwaarden of eisen een tandartsstoel moet voldoen.

__________________________________   __________________________________   __________________________________    __________________________________      __________________________________      __________________________________   __________________________________   __________________________________   __________________________________   __________________________________     
Noem minstens 10 eisen

In Nederland hebben erg veel mensen een zittend beroep. Zij werken bijvoorbeeld op een kantoor.

Een goede stoel en goede zithouding is voor hen heel belangrijk: wanneer je niet goed zit kun je last krijgen van allerlei lichamelijke klachten.

Bekijk afbeelding 4 hieronder.

Vraag 5

Aan welke eisen moet een kantoorstoel voldoen om een goede zithouding mogelijk te maken?

Ligt jouw antwoord toe;

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Functie

Ontwerpen moeten aan allerlei verschillende eisen voldoen.

De eisen zijn afgeleid van de functie van het uiteindelijke ontwerp: waar zal het voor gebruikt worden?

Een stoel heeft in de eerste plaats de functie van zitmeubel: je moet er op kunnen zitten. Zitten is een gebruiksfunctie.

Onderstaande opblaasstoel  zakt in elkaar zodra je er op gaat zitten. In dat opzicht is

de opblaasstoel dus niet functioneel.

Vraag 6

Welke functie zou de opblaasstoel wel kunnen hebben?

Ligt je antwoord toe; __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Disfunctioneel

In 1930 ontwierp Le Corbusier deze stoel .

Het is een functionele huiskamerstoel: je zit er heerlijk in, lekker zacht,  mooie vorm en makkelijk industrieel te maken. Het werd een heel beroemde stoel.

Zo beroemd dat andere ontwerpers er variaties op bedachten, zoals de stoelen hieronder:

De stoelen hebben dezelfde vorm, maar het materiaal is beton!

Vraag 7

Leg uit op welke manier de functie van het oorspronkelijke ontwerp van Le Corbusier veranderd is in de stoelen van beton.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Disfunctioneel

Een stoel heeft een gebruiksfunctie: je moet er op kunnen zitten.

Wanneer dat niet kan, is het ontwerp disfunctioneel.

Disfunctioneel: de vormgeving past niet bij de functie van het ontwerp

Er zijn natuurlijk ook andere functies denkbaar behalve de gebruiksfunctie.

Denk aan:

Decoratieve functieAutonome functie (als kunstwerk)
SymboolfunctieVermaak functie
Informatieve functieReligieuze functie
Hygiënische functieIllustratieve functie
Educatieve functieCommunicatieve functie

Vraag 8

Bedenk zelf nog twee andere functies

  

Vraag 9

Op de afbeelding hieronder zie je een stoel. Welke functies heeft de stoel?

Noem twee functies.

1. ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Vraag 10

Op de afbeelding hieronder zie je een stoel.

Welke functies heeft de stoel? Noem twee functies

1. ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ontwerpen: programma van eisen

Het ontwerpen van bijvoorbeeld een stoel gebeurt in stappen.

Er zijn verschillende partijen betrokken bij dat proces, namelijk de opdrachtgever, de ontwerper en de producent (maker).

De opdrachtgever schrijft alle wensen voor een nieuw gebouw of voorwerp op.

Hij beschrijft nauwkeurig aan welke eisen het ontwerp moet voldoen.

Dit noemen we: programma van eisen.

Stel zelf een programma van eisen op voor een nieuw te ontwerpen krukje in het tekenlokaal. Denk aan: functie, doelgroep en budget.

   
   
   

Vervreemding

Op ontwerpen die niet geschikt zijn voor waar ze voor bedoeld lijken, noemen we disfunctioneel.

Dit soort ontwerpen roepen vaak een gevoel van vervreemding op: er klopt iets niet!

De bureau set op de afbeelding hieronder hoort natuurlijk niet in een weiland thuis. Door de ongebruikelijke plek van de bureau set ontstaat een gevoel van vervreemding.

Vraag 13

Er is nog een aspect aan de bureau set dat een gevoel van vervreemding opwekt.

Welk aspect is dat?

Aspect:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Vraag 14

Welk aspect van de stoel op de afbeelding hieronder werkt vervreemdend?

Aspect:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Vraag 15

Welk aspect van de stoel op de afbeelding hieronder werkt  vervreemdend?

Aspect:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Vraag 16

Ontwerpers laten zich door de meest onverwachte dingen inspireren. Bekijk de afbeelding hieronder.

Leg uit waar de ontwerper zich door heeft laten inspireren en waar je dat aan kunt zien.

Noem drie kenmerken!

1
2 en 3
  • 1
  • 2
  • 3

Vraag 17

De inklapbare stoel van de afbeelding hieronder staat in een park. De ontwerper heeft zich laten inspireren door een tulpenbloem.

Noem één reden waarom dit ontwerp past in de omgeving van een park.

  1. __________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Noem ook een reden waarom dit ontwerp niet past in de omgeving van een park.

  1. __________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Vraag 18

Is het ontwerp van deze afbeelding hierboven functioneel, volgens jou? Leg je antwoord uit!

  • uitleg: ___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Behandelde begrippen:

vormgeving, vormgeven, opdrachtgever,

functioneel, disfunctioneel

functies van ontwerpen (gebruiksfunctie, autonome functie, decoratieve functie, symboolfunctie, verwijzende functie, educatieve functie, vermaak functie)

programma van eisen

vervreemding (plek, materiaal, formaat, kleur)

Opdracht 1:

Zoek nu per persoon vier afbeeldingen van disfunctionele stoelen en vijf functionele stoelen.

Persoon 1:

Persoon 2:

Maak van alle vragen, opdrachten, afbeeldingen en antwoorden een digitale presentatie en stuur deze naar

Mijn e-mailadres

Dit is het eerste onderdeel van jouw PTD en telt 1x mee

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.